Selfie: Religie

Sinds twee weken begin ik mijn dag met het schrijven van een selfie. Ik doe dat aan de hand van een onalledaagse vraag, de ‘vraag van de dag’. Lees hier mijn antwoord op de vraag van 23 februari 2017: 

Op welke manier ben je religieus?

Het woord religie brengt wel duizend verschillende associaties en beelden met zich mee. Misschien nog wel meer. Hell yeah, misschien wel net zoveel als dat er mensen zijn op aard.

Ben je in je jeugd gekweld door verplichte biechtsessies, angstaanjagende Godsbeelden, het vooruitzicht in de hel te belanden bij slecht gedrag en ander vervelends? Dan heb je ongetwijfeld aan andere associatie dan ik.

Of ben je opgegroeid in een progressief nest, waar de definitie van God ter discussie stond en naar de kerk gaan op zondag een vorm van bezinning, stilte en ontspanning vinden betekende? Ook dan heb jij ongetwijfeld een andere associatie bij het woord dan ik.

Geen idee of deze twee voorbeelden thuishoren op een en hetzelfde spectrum. Laat staan of ik weet waar mijn religieuze opvoeding ergens thuishoort in dat spectrum. Wat ik wel zeker weet is dat ik religieus ben. Niet omdat ik zes jaar van mijn leven heb doorgebracht op een katholieke basisschool. Of omdat ik op 7-jarige leeftijd de eerste Heilige Communie deed. En ook niet omdat mijn meester van Groep 7 van de basisschool elk laatste half uur van de schooldag uit zijn hoofd verhalen vertelde uit het Oude Testament. Waarom dan wel? 

Laat ik het maar gewoon eerlijk zeggen: ik geloof dus niet in God. Religie heeft voor mi persoonlijk weinig met God te maken. En je zal mij ook niet zo snel zonder enige ironie iets horen zeggen in de strekking van: “ik geloof wel dat er “iets” bestaat.

Hoewel er vooralsnog geen overeenstemming is onder de mensheid over de definitie van God, denk ik wel dat de meeste mensen veronderstellen dat God hoe dan ook gepaard gaat met een of andere vorm van bewustzijn. Zou kunnen natuurlijk, je weet het niet. Wat ik in elk geval niet waarschijnlijk acht, is dat dit bewustzijn zó hoger opgeleid, energiek en goed georganiseerd is, dat het de dingen die er op aarde gebeuren bedenkt en bestiert, zal ik maar zeggen. Sinds de ontdekking van die zeven zusterplaneten geloof ik dat zo mogelijk nóg minder. Ik bedoel: wie heeft er zoveel tijd om handen?

Mensen hebben weleens het gevoel dat hun leven een bepaalde logica heeft, dat het een zeker plot volgt. Dan gebeuren er dingen, en dat is dan allemaal heel erg intens, soms in negatieve zin. Juist dan hebben we met z’n allen vaak de neiging om te zeggen: het zal wel ergens goed voor zijn. Everything happens for a reason.

Dat geloof ik ook niet. Want als je dat zegt, dan veronderstel je dat iets of iemand die reden heeft bedacht. En vervolgens zijn of haar snode plan ten uitvoer heeft genracht, speciaal voor jou, om die reden zich te laten manifesteren. Hallelujah, wat een bizarre gedachte!

Bovendien leg je dan ook een zekere verantwoordelijkheid buiten jezelf.

Sommige situaties ontstaan heel duidelijk buiten jouw cirkel van invloed om. Het overlijden van dierbaren. Tsunami’s. Besneeuwde groentevelden in Spanje, waardoor de AH geen spinazie in de schapen heeft liggen. Maar hoe vaak maken we niet dingen mee die ons raken en waar ons eigen handelen en zijn ook een hele grote rol in speelt?

Volgens mij is religie, hoe je dat ook beleeft, heel nauw verbonden aan dat specifieke gebiedje van ons leven. Dat gebiedje waarin we onszelf en onze gevoelens kunnen observeren, benoemen, analyseren desnoods. Waar we verbanden kunnen leggen tussen onze manier van doen en onze kwaliteit van leven. Waar we kunen nadenken over hoe we ons willen verhouden tot de wereld. Welke rol we willen spelen daarin. Wat we willen betekenen in het leven van de mensen om ons heen. Wat voor soort partner we willen zijn. Wat voor soort huisbaas. Wat voor soort leerkracht, tante, oma, of kattenbezitster.

Dat gaat dus over een zekere kwaliteit van leven. En een zekere mate van zorg daarvoor.

Religie stamt van het Latijnse woord religare. Het betekent (her)verbinden. En hoezeer de BV Spiritualiteit dat woord ook heeft uitgemolken: ik geloof dat het maken van verbindingen ons drijft als mensen. We willen ons allemaal thuis voelen op deze aardbol, tussen de mensen en in ons leven. Dat is een universele behoefte waar we elk op geheel eigen wijze proberen vorm aan proberen te geven. Het beoefenen van religie is volgens mij niets meer of minder dan een manier om te reflecteren op die zoektocht. In een geheel van andere mensen die dat ook doen. Een manier om je steeds weer opnieuw te bezinnen op jezelf, je plek in de wereld, je relaties en dat wat jouw leven de moeite waard maakt. Soms resulteert dat in het komen tot andere keuzes. Soms juist in het nog meer koesteren van dat wat er is. En natuurlijk doen we het om te kunnen leven en te kunnen zijn met al die dingen, gebeurtenissen en factoren waar we helemaal niks over te zeggen hebben.

Ik geloof dat we voor 99 procent hetzelfde zijn als mensen. Zelfs ik, een blonde Friesin, en een door IS gerecruteerde Jihad strijder delen voor een groot deel onze menselijke ervaring, ook al lijken onze situaties nog zo verschilend.

Religie en de daarbij horende verhalen leggen die gedeelde natuur bloot. Dat gebeurde in de bijbel, maar ook al eeuwen daarvoor waren er verhalen met die functie. Mythen bijvoorbeeld, zoals ze werden genoemd in de klassieke oudheid. Verhalen die iets vertellen over universele menselijke thema’s.

Het woord mythas verwijst volgens Wikipedia naar ‘het verhaal van de dichter’. Daar zou je uit kunnen concluderen dat verhalen, ook die van religieuze aard, dus niet zozeer een feitelijke weergave zijn van een gebeurtenis, maar meer een gevoelsmatige of symbolische waarde hebben.

“Mythology may, in a real sense, be defined as other people’s religion. And religion may, in a sense, be understood as popular misunderstanding of mythology”. Zei Joseph Campbell in het boek Thou Art That

Deze man heeft zo’n beetje alle mythen, religieuze verhalen en sprookjes van de wereld geanalyseerd en boeken volgeschreven over de universele menselijke thema’s die je daarin terug kunt vinden. Ik ben een groot fan van hem.

Als ik al religieus ben, dan ben ik het zonder twijfel meer in de stijl van Campbell, dan die van de Paus. Want ik probeer zo goed en kwaad als het gaat zin te vinden in mijn leven en een connectie te maken met de wereld om me heen. Niet door uit te gaan van iets bovenaards, wat ik niet kan bevatten of definiëren, maar door te waarderen wat ik heb, te leren van fouten, goed te zorgen voor mezelf en net zo goed voor mijn omgeving. Dat is geen lineair proces en al helemaal niet logisch. Tis meer verhaal van trial and error.

Amen.

Doe je mee met mijn ochtendritueel? Schrijf je dan hier in en ontvang elke werkdag stipt om 7:00 uur  de ‘vraag van de dag’.

BONUS! Joseph Campbell vertelt een anekdote

Verspreid het woord:

Ik hou van dialoog!